|
|
|
Rarara: wat komt er aan gereden? Je ziet ze van verre aankomen en herkent ze moeiteloos aan hun frontaal silhouet: 1 meter hoog, 1 meter breed, drie koplampen naast elkaar waarbij de middelste ietsje hoger staat. Weet je het al? Blijf je bij je keuze? Ben je zeker van je stuk? Luister toch nog even naar het uitlaatgeluid. Het onregelmatige maar toch ritmische geblablap bevestigt het vermoeden. Jawel, daar komt een Harley aangerold!
Een Harley, dat betekent zóveel: geld, aanzien, macht, respect, vrijheid, haren in de wind, ondergaande zon, zee en nog vele andere zongebrande metaforen.
Hoe komt het toch dat dit merk zo’n respect op roept? Is het de uitstraling? Is het de "sound"? Zijn het de vibraties? Of zit het geheim van z’n ongenaakbare status in de geschiedenis van het merk misschien?
|
 naar top |
 |
|
|
Er zijn er nog weinig die zich kunnen herinneren wanneer het écht begonnen is. De opmars van HD in Europa bedoel ik, niet de oprichting van het merk in 1902 ergens in een klein schuurtje in Milwaukee. Neen, ik heb het wel degelijk over één van de belangrijkste gebeurtenissen van de vorige eeuw die in zéér grote mate het politieke klimaat van Europa bepaald heeft: Wereldoorlog II.
Met de landing van de Amerikanen op onze kusten is immers de Harley-Davidson Liberator in onze contreien beland. Duizenden soldaten hebben honderdduizenden kilometers afgemaald door kapotgeschoten landschappen. Met ware heldenmoed raasden militaire boodschappers van het ene regiment naar de andere afdeling, ondertussen als pure motorkunstenaars hotsend en springend over kapotgeschoten wegen, doorheen ongemaaide velden en weilanden, diepe beken en modderpoelen. Na de oorlog keerden de Amerikanen terug naar hun eigen helft van de wereld, met achterlating van al wat te zwaar was, waaronder duizenden Liberators.
Deze in matte kleuren geverfde en loodzware machines voorzien van tractorachtige banden (veel beter hadden ze toen niet) hadden gedurende de oorlog hun degelijkheid en snelheid afdoende bewezen en vele machines zijn natuurlijk "in beslag genomen" door de burgers. In die tijd waren motorfietsen nog zeer belangrijk als vervoermiddel en zo’n Harley was een fantastisch werkpaard. Overal inzetbaar, altijd paraat, voor die tijd erg snel en betrouwbaar, eenvoudige mechaniek waar gemakkelijk aan te werken was.
De machines zijn ondertussen bijna totaal verdwenen en als je er eentje ziet, mag je jezelf een bevoorrecht man noemen. Zelfs op old-timer treffens zul je er nauwelijks aantreffen. Als het exemplaar dat voor je staat, bovendien nog in (gerestaureerde) originele militaire uitvoering is, dan ben je werkelijk een gelukzak. Of sta je in een museum.
|
| naar top |
|
|
|
De Amerikanen hebben zeker niet stilgezeten tijdens de oorlog. Meerdere versies zijn uitgebracht en daarnaast zijn er nog ettelijke variaties getest geweest die nooit in productie gekomen zijn. De meest bekende zijn echter de WL-types, opgesplitst in WLA, WLC en WSR, waarbij A staat voor Army, C voor Canada en R voor Rusland.
Speciaal voor de woestijn werd de XA ontwikkeld, een speciale versie van de WLA. Er zijn slechts zo’n 1000 van gemaakt. Het is de enige cardanasgedreven HD die ooit gemaakt geweest is. De machine is ook voorzien van andere primeurs: eerste productiemodel met voetschakeling, eerste Harley met een automatische timer voor de vonk, eerste echte achtervering i.p.v. een afgeveerd zadel, de enige HD met een dwarsgeplaatste boxermotor (!) en zo gaat het maar door.
Driewielers heeft men ook gefabriceerd. Het waren experimentele modellen die gebouwd waren volgens het principe van een bakfiets, maar dan met één voorwiel en twee achterwielen.
|
| naar top |
|
Ten tijde van de oorlog zijn er enorme hoeveelheden onderdelen aangemaakt die je nu nog steeds in hun originele oorlogsverpakking kunt kopen. Zo zijn de originele motorfietshandleidingen nog steeds beschikbaar. Wat daarin staat, is in dit tijdperk van bloedsnelle motorfietsen haast hilarisch geworden. Hierbij heb je enkele fragmenten:
Kwalificaties van een militaire motorrijder:
Om een bekwame motorrijder te worden moet men in de eerste plaats een uitstekend soldaat zijn. Men moet in z’n voertuig geïnteresseerd zijn; een snelle logische denker zijn; initiatief kunnen nemen en feeling met mechanica hebben; men moet sterk zijn en een uitstekend gevoel voor evenwicht hebben. Hij moet het verkeersreglement kennen, de veiligheidsprincipes en het voertuig in alle mogelijke situaties beheersen.
Dat kan tellen, eh! Er zijn tegenwoordig veel motorrijders die aan veel van deze criteria niet voldoen.
Hier nog een fragment:
Inrijden van nieuwe motorfietsen:
- Alleen ervaren motorrijders mogen een motorfiets gedurende de eerste 1000 mijl berijden.
- De eerste 100 mijl niet sneller dan 30 mijl per uur (mph)
De volgende 200 mijl niet sneller dan 35 mph
Snelheden boven de 40 mijl zijn de eerste 500 mijl verboden
- Gedurende de eerste 500 mijl moet de motorrijder alle 10 mijl stoppen en de motorblokken laten afkoelen totdat hij z’n hand op het motorblok kan houden.
Dan mogen ze opnieuw ongeveer 10 mijl rijden en dit proces herhaalt men héél de tijd, totdat er 500 mijl verreden zijn.
- Tijdens de eerste 500 mijl moet elke halve mijl het gashendel volledig toegedraaid worden over een afstand van zo’n 50 voet, zodat er olie in de verbrandingskamers opgezogen kan worden.
Volgens het boek dat voor m’n neus ligt, werden de motorfietsen in konvooi ingereden. Dat lijkt me wel nodig, ja. Al was het maar om de discipline er in te houden.
|
| naar top |
|
Volgens Johan, een restaurateur met ’n mooie site over z’n Liberator, moet je voor Liberator onderdelen in Nederland zijn. Daar vind je quasi alles, zowel origineel (en dus héééél duur in ‘t kwadraat) als in replica. Vele onderdelen zijn op volgende adressen te vinden:
Verder zijn er in Nederland heel veel dealers die je twee maal per jaar (in augustus en februari) terug vindt op de Vehikel Oldtimer beurs in UTRECHT.
Mocht het beginnen kriebelen om een oud exemplaar te kopen en zelf te beginnen restaureren, weet dan één ding: Liberators zijn duur. Héél duur. Reken op een aankoopprijs van zo’n 3000 tot 4000 Euro. Dan moet de restauratie nog beginnen. Met repro-onderdelen (recente volgens de originele plannen nagemaakte onderdelen) zet je een WLA op de weg voor ongeveer 6000 euro, aankoop inbegrepen. Een Pietje Precies die alleen maar tevreden is met een perfecte restauratie zal tot 13000 Euro moeten neertellen, aankoop inbegrepen.
Heb je het geld, heeft de passie je gebeten en beschik je over gouden vingertjes, schaf je dan de boeken van PALMER aan. Deze boeken zijn een must voor een zorgeloze restauratie en worden ondermeer verkocht door hoger vermelde JW BOON.
|
| naar top |
|
|
Ziezo, hiermee is weer een motorfiets geïntroduceerd die met recht en reden een klassieker genoemd mag worden. Eigenlijk is het geen mooie machine - een mooi gerestaureerde Knucklehead van 1936 is vele keren mooier - maar we mogen niet uit het oog verliezen dat de Liberator gemaakt is om te dienen tijdens de oorlog. Bovendien is het palmares van de Liberator zó indrukwekkend dat we er in deze reeks onmogelijk omheen kunnen.
Om af te ronden toch nog even terugkeren naar de beginvraag: van waar komt de status van een Harley? Wel, wat jouw antwoord is, weet ik niet maar je zult wellicht al begrepen hebben waar mijn respect vandaan komt: de Harley-Davidson WLA Liberator. Deze oermachine, dit ruw stuk gietijzeren mekaniek, met z’n beenharde en vierkante tractorbanden, met z’n sensueel gewelfde zwevende zadel ligt volgens mijn bescheiden mening aan de basis van de huidige status van het merk.
|
| naar top |
|
| Dat het oude en bijna vergeten machines zijn is goed te merken op internet. Het aanbod van deugdelijke informatieve artikels en foto’s over dit model zijn uiterst schaars. Verbouwde modellen genoeg, maar daar handelt dit artikel niet over. Een lange zoektocht heeft echter toch enkele mooie links opgeleverd:
|
| naar top |
|
|
